ซึ่งเป็นพาหะนำโรคร้ายแรงอย่างไข้เลือดออก ไข้มาเลเรีย หรือไข้ไวรัสซิกา การใช้สมุนไพรไล่ยุงจึงเป็นอีกทางเลือกที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ ไม่ต้องพึ่งพาสารเคมีมากนัก และยังหาได้ง่ายจากครัวหรือสวนหลังบ้าน สมุนไพรที่น่าสนใจ เช่น ใบโหระพา ตะไคร้หอม มะกรูด กระเทียม และพริกไทยดำ ต่างมีคุณสมบัติที่ช่วยป้องกันยุงได้ในแบบของตัวเอง
.
เริ่มจาก ใบโหระพา กลิ่นหอมสดชื่นที่เราคุ้นเคยในอาหารไทยไม่ได้มีดีแค่เพิ่มรสชาติ แต่ยังมีน้ำมันหอมระเหยที่ชื่อว่า Estragole และ Citral ซึ่งมีกลิ่นแรงจนยุงไม่ชอบ การปลูกโหระพาไว้รอบบ้านหรือขยี้ใบสดทาผิวก็สามารถช่วยไล่ยุงได้ชั่วคราว อีกทั้งยังปลอดภัย ไม่ระคายเคือง
.
ถัดมาคือ ตะไคร้หอม พระเอกของการไล่ยุงที่แทบทุกบ้านรู้จัก น้ำมันหอมระเหยที่สกัดได้จากตะไคร้หอมมีสารสำคัญชื่อ Citronellal และ Geraniol กลิ่นหอมสดชื่นแบบซิตรัสผสมเล็กน้อยนี่แหละที่ยุงเกลียดมาก ปัจจุบันนิยมนำไปทำเป็นสเปรย์ เทียนหอม หรือโลชั่นทาผิวเพื่อป้องกันยุง แต่แม้จะได้ผลดี กลิ่นก็จะคงอยู่เพียงไม่กี่ชั่วโมง จึงอาจต้องใช้ซ้ำ
.
มะกรูด สมุนไพรคู่ครัวไทยก็มีพลังไล่ยุงเช่นกัน โดยเฉพาะน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในผิวมะกรูด กลิ่นแรงสดชื่นของ Limonene และ Citronellal ช่วยให้ยุงไม่กล้าเข้าใกล้ คนโบราณมักใช้การผ่าผลมะกรูดวางไว้ในห้อง หรือนำผิวมะกรูดไปตากแดดแล้วเผาให้เกิดควัน กลิ่นควันจะช่วยกันยุงในยามค่ำคืน
.
สำหรับ กระเทียม แม้จะไม่ได้มีกลิ่นหอมสดชื่น แต่สาร Allicin ที่เกิดขึ้นเมื่อกระเทียมถูกบดหรือทุบกลับเป็นสิ่งที่ยุงไม่ชอบเอาเสียเลย การกินกระเทียมสดเป็นประจำยังทำให้ร่างกายมีกลิ่นเฉพาะที่ช่วยลดการถูกยุงกัดได้บ้าง และในบางภูมิปัญญาพื้นบ้านก็มีการนำกระเทียมมาตำผสมกับน้ำแล้วฉีดพ่นรอบบ้านเพื่อกันยุง
.
สุดท้ายคือ พริกไทยดำ เครื่องเทศรสร้อนที่มีสาร Piperine เป็นตัวเด่น สารนี้ไม่เพียงช่วยกระตุ้นการทำงานของร่างกาย แต่ยังมีฤทธิ์รบกวนระบบการรับกลิ่นของยุงด้วย ทำให้ยุงหาทางเข้ามาหาคนได้ยากขึ้น งานวิจัยบางชิ้นยังพบว่าการใช้น้ำมันสกัดจากพริกไทยดำสามารถป้องกันยุงกัดได้ในระดับที่น่าสนใจ แม้กลิ่นจะไม่ชัดเจนเท่าตะไคร้หอมแต่ก็ถือเป็นอีกทางเลือก
.
สมุนไพรเหล่านี้จึงไม่เพียงแค่เป็นส่วนประกอบในครัว แต่ยังเป็นภูมิปัญญาที่ช่วยดูแลสุขภาพในแบบธรรมชาติได้ดี หากนำมาปรับใช้ให้เหมาะสม เช่น การปลูกต้นไม้รอบบ้าน ทำเป็นน้ำมันหอมระเหย หรือแม้แต่ใช้สด ๆ ก็ช่วยลดความเสี่ยงจากยุงได้โดยไม่ต้องพึ่งสารเคมีมากนัก